Piorun – postać naturalnego wyładowania elektrycznego w atmosferze, zwykle towarzysz±ca burzom. Chmury burzowe (kłębiasto-deszczowe, cumulonimbus) maj± wysoko¶ć kilku kilometrów. Ze względu na znaczn± różnicę temperatur między podstaw± a jej wierzchołkiem w chmurze powstaj± silne pr±dy wznosz±ce, a ruchy kropelek wody i kryształków lodu powoduj± tworzenie się ładunków elektrycznych. W szczytowej warstwie chmury jest więcej ładunków dodatnich, natomiast u podstawy jest więcej ładunków ujemnych. Pod chmur±, na powierzchni ziemi indukowany jest ładunek dodatni.
Różnica potencjałów rzędu 100 megawoltów umożliwia silne wyładowanie elektryczne – piorun. Wyładowanie składa się z faz:
udaru przewodniego w którym elektrony przesuwaj± się w kierunku ziemi krótkimi zygzakami; po około 0,02 sekundy udar przewodni dociera do powierzchni ziemi
udaru powrotnego w którym ładunki płyn± w odwrotnym kierunku; trwa on około 0,0001 sekundy, temperatura powietrza wzrasta do 30000°C co powoduje żarzenie powietrza widoczne jako błyskawica; z powodu gwałtownej zmiany ci¶nienia wyładowaniu towarzyszy grzmot.
Zdarzaj± się czasami tak potężne wyładowania, że powoduj± zanik dodatniego ładunku elektrycznego, zgromadzonego w górnej czę¶ci chmury. W takim wypadku silne pole elektryczne pomiędzy górn± czę¶ci± chmury a jonosfer± powoduje przemieszczanie się elektronów ku górze, gdzie zderzaj± się z cz±steczkami gazu. W ten sposób na wysoko¶ci 50 – 90 km nad powierzchni± Ziemi powstaj± słabo widoczne błyski ¶wietlne. W 1990 roku John R. Wincler z University of Minnesota po raz pierwszy zarejestrował za pomoc± kamery wideo ¶wietlne błyski ponad chmurami burzowymi widoczne wysoko na nocnym niebie.
Zjawiska elektryczne towarzysz±ce wyładowaniom atmosferycznym w górnych warstwach atmosfery można podzielić na cztery kategorie. Dwie z nich to: „krasnoludki” (sprites) i „elfy” (elves), które odnosz± się do dobrze znanych zjawisk fizycznych zachodz±cych w atmosferze. Przyczyny powstawania dwóch innych, zwanych „błękitnymi fontannami” (blue jets) i impulsami promieniowania gamma (gamma-ray events) s± niejasne. Przytoczone terminy s± jedynie swobodnym przekładem z języka angielskiego i nie s± oficjalnie przyjęte w języku polskim.
¬ródło: wikipedia.org
Podobne:
- Nowy wulkan U szczytu podwodnej góry o nazwie Valilu’u w oceanie w pobliżu Wysp Samoa formuje się stożek wulkaniczny, który w ci±gu ostatnich 5 lat urósł aż o 300 m i obecnie...
- Zorza polarna Zorza polarna to zjawisko ¶wietlne obserwowane na wysokich szeroko¶ciach geograficznych. Znajduje się tylko za kołem okołobiegunowym , chociaż w sprzyjaj±cych warunkach bywa widoczna nawet w okolicach 50. równoleżnika. Jej powstawanie...
- Coraz częstsze burze na słońcu Burze na Słońcu będ± coraz częstsze. Przewiduje to amerykański O¶rodek Badań Atmosferycznych (NCAR). Silne i bardzo silne burze magnetyczne na Słońcu, które będ± mogły zakłócać funkcjonowanie satelitów, sprzętu elektronicznego (w...
