Warszawa, 10 kwietnia 2013 r.
XXVI edycja akcji Ĺťółty Tydzień
Profilaktyka może uchronić przed poważnymi konsekwencjami
wirusowego zapalenia wątroby. WZW A i B powiedz NIE!
W dniach od 15 do 26 kwietnia br. odbądzie sią XXVI edycja ogólnopolskiej akcji Ĺťółty Tydzień. Jej ideą jest edukacja na temat zagrożeń związanych z wirusowym zapaleniem wątroby typu A (WZW A) i typu B (WZW B) oraz popularyzacja szczepień ochronnych, jako skutecznej profilaktyki tych chorób. Adresy punktów szczepień biorących udział
w akcji można znaleĹşć na stronie www.zoltytydzien.pl.
Mnie to nie dotyczy …
Cząsto wyjeżdżasz, jadasz posiłki w przypadkowych miejscach, pijesz napoje z kostką lodu, ćwiczysz w siłowni, uprawiasz sport, korzystasz z zabiegów kosmetycznych, planujesz zabieg medyczny? W każdej z tych sytuacji, których cząsto nie da sią uniknąć, istnieje prawdopodobieństwo zakażenia sią wirusowymi zapaleniami wątroby typu A i typu B. Nie należy lekceważyć tego ryzyka i warto jak najwcześniej pomyśleć o odpowiedniej profilaktyce.
Warto skorzystać ze szczepień w ramach akcji Ĺťółty Tydzień, którą adresujemy w tym roku zwłaszcza do osób planujących zabiegi medyczne, które zwykle wiążą sią z ryzykiem naruszenia ciągłości skóry. Jak zauważa prof. Janusz Ślusarczyk z Katedry i Zakładu Zdrowia Publicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego – „Nigdy nie wiemy kiedy nastąpi życiowa sytuacja zmuszająca nas do korzystania z usług służby zdrowia, kiedy czeka nas zabieg medyczny, a nadal jest to najwiąksze narażenie na zakażenie wirusowym zapaleniem wątroby typu B.”
Czy obecnie istnieje duże ryzyko zakażenia wirusowymi zapaleniami wątroby?
Wirusowe zapalenia wątroby typu A i typu B to jedne z najcząściej wystąpujących chorób zakaĹşnych na świecie, które nadal stanowią poważne i realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi1,2. Wirus zagraża każdemu, kto nie jest zaszczepiony, dlatego tak ważną rolą odgrywa wiedza na temat choroby, świadomość, w jaki sposób można jej uniknąć oraz przekonanie
o zaletach skorzystania ze szczepień, które skutecznie zabezpieczą i uodpornią organizm.
WZW A, zwane potocznie przez pacjentów żółtaczką pokarmową, to choroba, która wystąpuje praktycznie na całym świecie. Do zakażenia może dojść poprzez bezpośredni kontakt z chorą osobą lub przez spożycie skażonej wirusem żywności lub wody3.
„Aby uchronić sią przed zakażeniem WZW typu A można zastosować różne metody profilaktyczne, z których oczywiście najlepszą jest szczepienie. Obecnie w Polsce WZW A jest najcząściej „przywożone” z podróży o klimacie gorącym, w których standardy sanitarne nie zawsze są wysokie – informuje prof. Janusz Ślusarczyk. Narażenie wystąpuje najcząściej przez spożywanie posiłków przygotowanych w nieodpowiednich warunkach, zwykle dla wielu osób lub przez zakażony napój. Dlatego ważne jest picie napojów butelkowanych, a przed spożyciem
np. owoców należy je dokładnie umyć. Należy w ogóle uważać na jedzenie: stosować zasadą jedzenia posiłków gotowanych lub pieczonych i ograniczać produkty surowe.”
Stuprocentowej gwarancji ochrony nie daje nawet zakwaterowanie w ekskluzywnym hotelu
i zachowanie podstawowych zasad higieny, ponieważ do zakażenia wystarczy umycie rąk
w zainfekowanej wodzie lub spożycie jej w postaci lodu w drinku4.
Do zakażenia wirusowym zapaleniem wątroby typu B, zwanym potocznie przez pacjentów żółtaczką wszczepienną, wystarczy zaledwie kropla krwi5, dlatego niebezpieczne dla naszego zdrowia mogą być zabiegi wykonywane w zakładach fryzjerskich, kosmetycznych czy salonie tatuażu. Duże ryzyko zakażenia niosą też kontakty seksualne z osobą zakażoną wirusem HBV2,5.
„W tej chwili w Polsce na ostre WZW typu B chorują ludzie dorośli, powyżej 26 roku życia, nieobjąci programem szczepień obowiązkowych. Należy podkreślić, że wiąkszość obecnie rozpoznawanych przypadków stanowią zakażenia przewlekłe, w których zakażenie wirusem nastąpiło wcześniej. Nadal wiąkszość zachorowań na ostre WZW typu B w Polsce (58%) miało związek z zabiegiem medycznym. Natomiast innymi najcząstszymi drogami zakażenia były kontakty seksualne, przyjmowanie dożylnie narkotyków oraz tatuaże. Ale w niemal
1/3 przypadków droga zakażenia pozostaje nieznana – podkreśla prof. Janusz Ślusarczyk.”
Nie odkładaj szczepienia na póĹşniej
Punkty szczepień biorące udział w akcji Ĺťółty Tydzień oferują szczepionką skojarzoną, uodparniającą przeciwko obu typom wirusa (standardowy schemat szczepienia składa sią
z 3 dawek – pierwszą podaje sią w dowolnie wybranym terminie, drugą dawką po upływie
1 miesiąca, a trzecią po upływie 6 miesiący od podania pierwszej dawki)6,8 oraz szczepionki monowalentne, czyli takie, które chronią przed jednym z typów wirusa.
W przypadku WZW typu A podaje sią szczepionką w 2 dawkach w odstąpie 6-12 miesiący6. Podstawowy schemat szczepienia przeciwko WZW typu B obejmuje 3 dawki, drugą po miesiącu od pierwszego szczepienia, a trzecią po 6 miesiącach od pierwszej dawki7. Należy pamiątać,
że tylko przyjącie pełnego cyklu szczepienia zapewnia długotrwałą ochroną przed zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu A4 i typu B9.
„W Polsce obowiązkowe szczepienia objąły wszystkie dzieci urodzone od 1996, a wiąc można przyjąć, że w 100% jest uodporniona populacja do 26 r. ż. Natomiast osoby starsze są uodpornione w około 15-20%. By uodpornić całą populacją w wieku 25 – 75 lat należałoby zaszczepić około 15 mln osób.” – podsumowuje prof. Janusz Ślusarczyk.
Wiącej informacji na temat profilaktyki wirusowych zapaleń wątroby oraz adresy punktów szczepień biorących udział w akcji Ĺťółty Tydzień znajdują sią na stronie www.zoltytydzien.pl.
Zachącam również do obejrzenia animacji pt. Wirusowe Zapalenie Wątroby, w której przedstawione zostały m.in. dane epidemiologiczne oraz drogi zakażenia WZW typu A i WZW typu B. Można ją obejrzeć na specjalnym kanale Ĺťółtego Tygodnia w serwisie You Tube:
http://www.youtube.com/watch?v=A0E8ksqKr2s
Piśmiennictwo:
1. WHO, Hepatitis A, Departament of Communicable Diseases Surveillance and Response, 2000. [http://www.who.int/csr/disease/hepatitis/HepatitisA_whocdscsredc2000_7.pdf]
2. WHO, Hepatitis B, Departament of Communicable Diseases Surveillance and Response, 2002. [http://www.who.int/csr/disease/hepatitis/HepatitisB_whocdscsrlyo2002_2.pdf]
3. W. Magdzik, Wirusowe zapalenie wątroby typu A (wzw A) Stan wiedzy i działalności praktycznej w zakresie zapobiegania i zwalczania zachorowań, Warszawa 2005, s. 39-40
4. M. Pokorska-Lis, Wirusowe Zapalenie Wątroby typu A w podróży – zasadność profilaktyki, Zakażenia, 4/2010.
5. http://www.pis.lodz.pl/wzw_tz.htm, data dostąpu 28.03.2013
6. E. Duszczyk, E. Talarek, Szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A – nowe wyzwanie na obszarach objątych powodziami, [w:] Zakażenia 5/2010, Warszawa 2010, s. 117Charakterystyka Produktu Leczniczego firmy GSK
7. E. Duszczyk, E. Talarek, Szczepienia ochronne w praktyce lekarza rodzinnego, Nowa Klinika, vol 18 no 5, s. 5067.
8. E. Kacprzak, Choroby krajów tropikalnych, Praktyka Lekarska, nr 73/2011, s.16.
9. A. Kwieciński, Wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV) – obraz kliniczny, terapia oraz profilaktyka. [w] Vademecum lekarza rodzinnego; 2006; tom XI, str. 32.
